Table of Contents
| หลายองค์กรลงทุนกับหลักสูตรผู้นำครบทุกระดับ แต่ตอบไม่ได้ว่ากำลังสร้างผู้นำแบบไหนเพื่ออะไร ปัญหาไม่ใช่หลักสูตรน้อยเกินไป แต่คือขาดทิศทางการพัฒนาผู้นำที่ผูกกับกลยุทธ์ธุรกิจ บทความนี้อธิบายว่าทิศทางที่ชัดหมายถึงอะไร สัญญาณว่าองค์กรยังไม่มีทิศทาง และวิธีที่ HR จะเริ่มวางทิศทางให้ระบบพัฒนาผู้นำ |
สวัสดีค่ะ ลินขอเริ่มด้วยคำถามที่ชวนคิดนะคะ ถ้ามีคนถามว่า ปีนี้องค์กรของคุณจัดอบรมผู้นำอะไรบ้าง คุณคงตอบได้ทันทีเป็นรายการยาวเลยใช่ไหมคะ มีหลักสูตรสำหรับหัวหน้างาน สำหรับผู้จัดการ สำหรับผู้บริหาร มี Coaching มี Talent Program ครบหมด
แต่ถ้าเปลี่ยนคำถามเป็น องค์กรของคุณกำลังสร้างผู้นำแบบไหน เพื่อขับเคลื่อนกลยุทธ์อะไร คำตอบมักจะเงียบลงนิดหนึ่งค่ะ
นี่คือช่องว่างที่ลินเจอบ่อยมากในงาน HRD เรามีกิจกรรมพัฒนาผู้นำเต็มไปหมด แต่กิจกรรมเหล่านั้นยังไม่ได้ทำงานร่วมกันเป็นระบบที่มีทิศทางการพัฒนาผู้นำชัดเจน และนั่นคือเหตุผลที่ลงทุนไปเยอะ แต่ยังรู้สึกว่าผู้นำไม่ได้เปลี่ยนอย่างที่หวัง
เรื่องนี้ไม่ได้เกิดกับองค์กรคุณที่เดียวค่ะ ผลสำรวจ Global Leadership Development Study ปี 2025 ที่สอบถาม HR และ L&D กว่า 1,100 คนทั่วโลก พบว่าเกือบ 40% ยังระบุว่าการทำให้การพัฒนาผู้นำสอดคล้องกับกลยุทธ์ธุรกิจ เป็นหนึ่งในความท้าทายอันดับต้น ๆ วันนี้ลินเลยอยากชวนคุยว่า ทำไมทิศทางถึงสำคัญกว่าหลักสูตร และจะเริ่มวางมันยังไงค่ะ
ทำไมองค์กรที่มีหลักสูตรครบ ถึงยังสร้างผู้นำไม่ตรงกับที่ธุรกิจต้องการ?
เพราะการมีหลักสูตรเยอะ ไม่เท่ากับการมีทิศทางที่ชัดค่ะ เมื่อไม่มีภาพว่าผู้นำที่องค์กรต้องการหน้าตาเป็นอย่างไร แต่ละหลักสูตรก็เหมือนต่างคนต่างสอน ผู้เรียนได้ความรู้ แต่ไม่ได้ถูกหล่อหลอมไปในทิศทางเดียวกันที่ธุรกิจต้องการ
ที่น่าตกใจคือ ปัญหานี้ไม่ได้ทำให้ผลลัพธ์ดีขึ้นเลยแม้จะทุ่มงบมหาศาล ข้อมูลจาก DDI Global Leadership Forecast 2025 พบว่า แม้องค์กรจะใช้เงินกับการพัฒนาผู้นำมหาศาลตลอด 15 ปีที่ผ่านมา แต่คุณภาพของผู้นำกลับไม่ได้ดีขึ้น โดยพนักงานมองว่ามีผู้นำเพียงราว 40% เท่านั้นที่มีคุณภาพสูง
สาเหตุสำคัญที่ DDI ชี้ให้เห็นคือ องค์กรมักเลือกพัฒนาทักษะผู้นำแบบกว้าง ๆ โดยไม่ได้ดูบริบทธุรกิจของตัวเอง ทำให้การพัฒนารู้สึกไม่เกี่ยวข้องกับผู้เรียนและสร้างผลกระทบต่อองค์กรได้จำกัด พูดง่าย ๆ คือ พอไม่มีทิศทาง หลักสูตรดีแค่ไหนก็เหมือนยิงไปคนละทาง
ทิศทางการพัฒนาผู้นำ คืออะไรกันแน่?
ทิศทางการพัฒนาผู้นำ คือคำตอบที่ชัดเจนว่า องค์กรต้องการผู้นำแบบไหน เพื่อขับเคลื่อนกลยุทธ์และรับมือความท้าทายอะไรในอนาคต ค่ะ ไม่ใช่แค่การมีลิสต์ความสามารถสวย ๆ แต่คือการเชื่อมนิยามผู้นำเข้ากับทิศทางที่ธุรกิจกำลังจะไป
ทิศทางที่ดีจะตอบคำถามเหล่านี้ได้ เช่น กลยุทธ์ 3 ถึง 5 ปีข้างหน้าต้องการผู้นำที่มีความสามารถด้านใดเป็นพิเศษ ผู้นำแต่ละระดับตั้งแต่หัวหน้างานถึงผู้บริหารต้องการความสามารถที่ต่างกันอย่างไร และเป้าหมายทางธุรกิจของโปรแกรมพัฒนาผู้นำคืออะไร
เมื่อมีคำตอบเหล่านี้ การเลือกหลักสูตร การออกแบบประสบการณ์ และการวัดผล ก็จะมีเข็มทิศเดียวกัน หลักสูตรจะไม่ใช่จุดเริ่มต้นอีกต่อไป แต่กลายเป็นเครื่องมือที่รับใช้ทิศทาง ซึ่งเป็นวิธีคิดที่ต่างกันมากค่ะ
ลองเช็กว่าองค์กรของคุณมีทิศทางชัดแค่ไหน
ก่อนไปต่อ ลินอยากชวนหยุดสำรวจสักนิดค่ะ เพราะหลายครั้งเราจะเห็นช่องว่างชัดขึ้นมากเมื่อได้ประเมินอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แค่รู้สึกเอาเอง แบบประเมิน Thailand LDM Assessment ใช้เวลาราว 5 นาที ช่วยให้เห็นว่าระบบพัฒนาผู้นำขององค์กร รวมถึงมิติทิศทางนี้ อยู่ในระดับใด พร้อมได้รับคำแนะนำเบื้องต้นทันที (ลิงก์อยู่ท้ายบท)
สัญญาณว่าองค์กรยังไม่มีทิศทางการพัฒนาผู้นำที่ชัด
สังเกตได้จากอาการเหล่านี้ค่ะ ถ้าเจอหลายข้อ แปลว่าถึงเวลาทบทวนทิศทางแล้ว
- ตอบไม่ได้ว่าผู้นำที่องค์กรต้องการหน้าตาเป็นอย่างไร มีหลักสูตรเยอะ แต่ไม่มีนิยามผู้นำที่เป็นภาพเดียวกัน
- กรอบความสามารถไม่เชื่อมกับกลยุทธ์ มี Competency Model แต่เป็นของกลาง ๆ ไม่ได้สะท้อนทิศทางธุรกิจของตัวเอง
- ใช้หลักสูตรชุดเดียวกับผู้นำทุกระดับ ทั้งที่หัวหน้างานมือใหม่กับผู้บริหารต้องการความสามารถคนละแบบ
- โปรแกรมพัฒนาผู้นำไม่มีเป้าหมายทางธุรกิจ วัดแค่จำนวนคนที่อบรม ไม่ได้ผูกกับผลลัพธ์ที่ธุรกิจต้องการ
- เลือกหลักสูตรตามเทรนด์ ปีนี้ฮิตอะไรก็จัดอันนั้น มากกว่าดูว่าองค์กรต้องการอะไรจริง ๆ
อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่า HR ทำงานไม่ดีนะคะ ส่วนใหญ่เกิดจากการที่ระบบค่อย ๆ โตขึ้นทีละโครงการ จนลืมย้อนกลับมามองภาพรวมว่าทั้งหมดนี้พาองค์กรไปทางไหน
ทิศทางชัด กับ ทิศทางไม่ชัด ต่างกันยังไง
ลองเทียบให้เห็นภาพชัด ๆ ค่ะ
| ระบบที่มีทิศทางชัด | ระบบที่ยังไม่มีทิศทาง |
|---|---|
| เริ่มจากกลยุทธ์ แล้วออกแบบการพัฒนา | เริ่มจากคำถามว่าปีนี้จัดหลักสูตรอะไร |
| มีนิยามผู้นำที่องค์กรต้องการชัดเจน | รู้แค่ว่าต้องพัฒนาผู้นำ แต่ไม่รู้แบบไหน |
| ความสามารถผูกกับทิศทางธุรกิจ | ใช้ความสามารถกลาง ๆ ตามตำรา |
| แต่ละระดับมีเป้าหมายพัฒนาต่างกัน | ใช้หลักสูตรชุดเดียวกับทุกคน |
| วัดผลด้วยผลลัพธ์ทางธุรกิจ | วัดแค่จำนวนคนและความพึงพอใจ |
HR จะเริ่มสร้างทิศทางการพัฒนาผู้นำได้ยังไง?
เริ่มจากกลยุทธ์ ไม่ใช่จากหลักสูตรค่ะ ลองไล่ตาม 4 ขั้นนี้
หนึ่ง เริ่มจากทิศทางธุรกิจ ถามว่ากลยุทธ์และความท้าทายในอีก 3 ถึง 5 ปีข้างหน้าคืออะไร แล้วผู้นำแบบไหนที่จะพาองค์กรไปถึงจุดนั้น
สอง นิยามผู้นำที่ต้องการให้ชัด แปลงทิศทางธุรกิจเป็นความสามารถและพฤติกรรมผู้นำที่จับต้องได้ โดยดูบริบทองค์กรตัวเอง ไม่ใช่ลอกโมเดลสำเร็จรูปมาทั้งดุ้น
สาม แยกความต้องการของผู้นำแต่ละระดับ หัวหน้างานมือใหม่ ผู้จัดการ และผู้บริหาร ต้องการความสามารถคนละชุด ออกแบบเส้นทางให้เหมาะกับแต่ละกลุ่ม
สี่ ตั้งเป้าหมายทางธุรกิจให้โปรแกรม กำหนดตั้งแต่ต้นว่าโปรแกรมนี้จะสร้างผลลัพธ์อะไรต่อธุรกิจ เพื่อให้วัดผลได้จริงและได้รับการสนับสนุนต่อเนื่อง
หลักการสำคัญที่งานวิจัยด้าน L&D ปี 2026 ย้ำตรงกันคือ ให้แมปความสามารถของผู้นำเข้ากับความต้องการทางธุรกิจโดยตรง และวัดผู้นำที่การขับเคลื่อนกลยุทธ์ ไม่ใช่แค่การเรียนจบหลักสูตร เมื่อทิศทางชัด ทุกอย่างที่ตามมาก็มีเข็มทิศเดียวกันค่ะ
เรื่องจากที่ทำงาน: หลักสูตรเต็มปฏิทิน แต่ตอบ CEO ไม่ได้
ลินขอเล่าภาพที่เจอบ่อยนะคะ เป็นภาพรวมจากหลายองค์กร ไม่ใช่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง
ทีม HRD หลายทีมเล่าคล้าย ๆ กันว่า จัดอบรมผู้นำได้เต็มปฏิทิน ผู้เรียนพอใจ คะแนนประเมินหลักสูตรดี จนวันหนึ่ง CEO ถามในที่ประชุมว่า แล้วโปรแกรมพวกนี้กำลังเตรียมผู้นำให้พร้อมกับกลยุทธ์ใหม่ของเราแค่ไหน ทั้งห้องเงียบ เพราะตอบเป็นตัวเลขหรือภาพรวมไม่ได้เลย
พอกลับมาตั้งหลักใหม่ เริ่มจากถามว่ากลยุทธ์ต้องการผู้นำแบบไหน แล้วค่อยจัดหลักสูตรให้ตอบทิศทางนั้น สิ่งที่เปลี่ยนคือ HRD คุยกับผู้บริหารด้วยภาษาธุรกิจได้ และของบประมาณได้ง่ายขึ้นมาก เพราะทุกกิจกรรมตอบได้ว่าทำไปเพื่ออะไร บทเรียนคือ ระบบพัฒนาผู้นำที่แข็งแรง ไม่ได้เริ่มที่หลักสูตรที่ดีที่สุด แต่เริ่มที่คำถามว่าเราจะสร้างผู้นำแบบไหนเพื่ออะไรค่ะ
Reflection Questions: คำถามชวนคิด
- ถ้า CEO ถามว่าเรากำลังสร้างผู้นำแบบไหน คุณตอบได้ชัดไหม
- องค์กรมีนิยามผู้นำที่ผูกกับกลยุทธ์ หรือมีแค่ Competency กลาง ๆ
- ผู้นำแต่ละระดับได้รับการพัฒนาที่ต่างกันตามบทบาทไหม
- โปรแกรมพัฒนาผู้นำของคุณมีเป้าหมายทางธุรกิจที่วัดได้หรือไม่
- คุณเลือกหลักสูตรจากทิศทางองค์กร หรือจากเทรนด์ในแต่ละปี
Next Action: เริ่มต้นวันนี้
ถ้าอยากเริ่มวางทิศทางการพัฒนาผู้นำ ลินแนะนำให้เริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ ที่ทำได้สัปดาห์นี้เลยค่ะ ลองเขียนคำตอบสั้น ๆ หนึ่งย่อหน้าว่า กลยุทธ์ขององค์กรใน 3 ปีข้างหน้าต้องการผู้นำแบบไหน แล้วเอาไปเทียบกับหลักสูตรผู้นำที่จัดอยู่ตอนนี้ ว่าสอดคล้องกันแค่ไหน
เพียงแบบฝึกหัดสั้น ๆ นี้ คุณก็จะเห็นช่องว่างระหว่างสิ่งที่จัด กับสิ่งที่ธุรกิจต้องการ ได้ชัดขึ้นมากค่ะ ลินเชื่อว่าระบบพัฒนาผู้นำที่ดี ไม่ได้เริ่มจากการมีหลักสูตรครบที่สุด แต่เริ่มจากการรู้ว่าเรากำลังพาผู้นำขององค์กรไปทางไหนค่ะ
| ประเมินระบบพัฒนาผู้นำองค์กรของคุณบทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ LEADS Framework กรอบที่ช่วยให้ HR มองระบบพัฒนาผู้นำอย่างเป็นภาพรวมทั้ง 5 มิติ ได้แก่ Leadership Direction, Executive Commitment, Architecture and Alignment, Development Experience และ Success Measurement ทำแบบประเมิน Thailand LDM Assessment ใช้เวลาราว 5 นาที เพื่อดูว่าระบบพัฒนาผู้นำขององค์กรคุณอยู่ในระดับใด พร้อมรับรายงานจุดแข็ง จุดที่ควรพัฒนา และคำแนะนำเบื้องต้นทันที Leadership Development Program สำหรับองค์กรที่กำลังมองหาพันธมิตรในการวางระบบพัฒนาผู้นำอย่างเป็นระบบ หน้ารวม LEADS Framework อ่านภาพรวมกรอบทั้ง 5 มิติ และวิธีนำไปใช้ |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ทิศทางการพัฒนาผู้นำคืออะไร?
ทิศทางการพัฒนาผู้นำคือความชัดเจนว่าองค์กรต้องการผู้นำแบบไหน เพื่อขับเคลื่อนกลยุทธ์และรับมือความท้าทายอะไรในอนาคต ครอบคลุมตั้งแต่นิยามภาวะผู้นำ กรอบความสามารถที่ผูกกับกลยุทธ์ ไปจนถึงการกำหนดกลุ่มผู้นำเป้าหมายและเป้าหมายทางธุรกิจของการพัฒนา ไม่ใช่แค่การมีรายการหลักสูตรหรือความสามารถกลาง ๆ
ทำไมองค์กรที่มีหลักสูตรผู้นำครบ ถึงยังสร้างผู้นำไม่ตรงเป้า?
เพราะการมีหลักสูตรเยอะไม่เท่ากับการมีทิศทางที่ชัด งานวิจัยพบว่าเกือบ 40% ขององค์กรระบุว่าการทำให้การพัฒนาผู้นำสอดคล้องกับกลยุทธ์ยังเป็นความท้าทายอันดับต้น ๆ และการเลือกทักษะแบบกว้าง ๆ โดยไม่ดูบริบทธุรกิจ ทำให้การพัฒนาไม่สร้างผลกระทบเท่าที่ควร
จะรู้ได้อย่างไรว่าองค์กรยังไม่มีทิศทางการพัฒนาผู้นำที่ชัด?
สังเกตจากสัญญาณ เช่น ตอบไม่ได้ว่าผู้นำที่ต้องการหน้าตาเป็นอย่างไร กรอบความสามารถไม่เชื่อมกับกลยุทธ์ ใช้หลักสูตรชุดเดียวกับผู้นำทุกระดับ และโปรแกรมพัฒนาผู้นำไม่มีเป้าหมายทางธุรกิจที่วัดได้ หากเจอหลายข้อ แปลว่าถึงเวลาทบทวนทิศทาง
HR ควรเริ่มวางทิศทางการพัฒนาผู้นำอย่างไร?
เริ่มจากกลยุทธ์ธุรกิจ ไม่ใช่จากหลักสูตร โดยถามว่ากลยุทธ์ในอนาคตต้องการผู้นำแบบไหน แล้วนิยามผู้นำที่ต้องการให้ชัด แยกความต้องการของผู้นำแต่ละระดับ และตั้งเป้าหมายทางธุรกิจให้โปรแกรมตั้งแต่ต้น เพื่อให้ทุกกิจกรรมมีเข็มทิศเดียวกันและวัดผลได้จริง
อ้างอิง (References)
- Harvard Business Impact – 2025 Global Leadership Development Study (สำรวจ HR/L&D 1,100+ คน 14 ประเทศ) — https://www.harvardbusiness.org/insight/2025-global-leadership-development-study-research-findings/
- DDI – Best Practices for Leadership Development (Global Leadership Forecast 2025) — https://www.ddi.com/blog/best-practices-leadership-development
- AllenComm – 6 Key Challenges in Modern Leadership Development Plans — https://www.allencomm.com/2025/12/6-key-challenges-in-modern-leadership-development-plans/
- Exec – Leadership Development Statistics 2025 — https://www.exec.com/learn/28-eye-opening-leadership-development-statistics-that-will-transform-your
